Truyện cổ tích Ai Mua Hành Tôi là câu truyện giàu yếu tố kỳ ảo mà còn gửi gắm nhiều bài học đạo đức sâu sắc về ở hiền gặp lành, cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác. Đồng thời cũng phản ánh quan niệm sống và ước mơ công bằng của người xưa.
Lòng tốt và món quà của chim sẻ
Ngày xửa ngày xưa, ở khu làng nọ có một người nông dân nghèo nhưng hiền lành và giàu lòng thương người. Trong một lần vào rừng đốn củi, anh bắt gặp con quạ dữ đang định ăn thịt chú chim sẻ nhỏ bé. Thấy cảnh này anh liền động lòng trắc ẩn, anh ném đá đuổi quạ đi, cứu sống chim sẻ mà không hề mong được đền đáp.
Ít lâu sau, chim sẻ đã quay lại trả ơn cho anh, chim sẻ mang theo một chiếc lọ nhỏ đựng nước thần có phép làm con người trở nên xinh đẹp hơn và cây cỏ sinh trưởng lạ thường. Nghe chim sẻ nói vậy người nông dân nửa tin nửa ngờ mang chiếc lọ về, anh cất chiếc lọ lên xà nhà rồi dần quên đi.
Phép màu đổi đời
Thời gian dần trôi qua, người nông dân lấy vợ. Vợ anh là người phụ nữ quê mùa, quanh năm chỉ biết trồng rau và lo cơm nước, tuy cuộc sống lam lũ nhưng hiền hậu, thủy chung với người chồng. Một hôm, trong lúc chồng đi vắng, nàng ở nhà dọn dẹp nhà cửa thì vô tình phát hiện chiếc lọ đựng nước người chồng để quên trên xà nhà. Mở ra thấy có hương thơm nhè nhẹ nàng nghĩ là nước thơm, liền đem ra pha nước tắm.
Không ngờ điều kỳ diệu đã xảy ra. Sau khi tắm xong, da dẻ của nàng trở nên xinh đẹp rạng rỡ khác thường. Nước tắm chảy xuống vườn hành khiến hành lớn nhanh, củ to bằng bình vôi, dọc dài bằng đòn gánh. Khi người chồng trở về, anh vô cùng kinh ngạc, càng thêm yêu thương vợ.
Âm mưu của quạ dữ
Vì quá nhớ người vợ xinh đẹp của mình ở nhà nên khi ra đồng làm việc, người chồng vẽ một bức tranh chân dung nàng treo ở bờ ruộng để ngắm. Nào ngờ con quạ năm xưa vẫn nuôi mối hận, lén theo dõi và chờ cơ hội trả thù.
Một hôm, quạ cắp bức tranh bay thẳng về kinh đô. Biết nhà vua là kẻ háo sắc, nó thả bức tranh vào cung. Vua vừa nhìn thấy đã say mê, sai quân lính tìm bằng được người trong tranh. Cuối cùng, người vợ bị bắt vào cung, để lại người chồng đau khổ tột cùng.
Gánh hành nghĩa tình
Trong cung, người vợ sống u sầu, không nói không cười, mặc cho vua dùng mọi cách dụ dỗ. Vua đã ra lệnh cho tất cả mọi người nếu ai khiến nàng cười sẽ được phong quan lớn, nhưng không ai thành công.
Nghe tin, người chồng nhen nhóm hy vọng gặp lại vợ. Anh nhổ những củ hành to lạ thường, gánh lên kinh đô xin vua được vào hoàng cung để khiến nàng cười, người chồng vào cung điện vừa đi vừa rao:
Ai mua hành tôi,
Dọc bằng đòn gánh,
Củ bằng bình vôi,
Ai mua hành tôi,
Thì thương tôi với!
Vừa nghe thấy tiếng rao quen thuộc vang đến tai người vợ, nàng liền nhận ra giọng chồng của mình liền nở nụ cười rạng rỡ.
Cái kết có hậu
Nhà vua nhìn thấy người đẹp mỉm cười, vua tưởng mình đã làm nàng vui, liền đổi ngay bộ quần áo của mình để đổi lấy bộ đồ của người bán hành để mua vui cho nàng, vừa thấy tên nhà vua thay đồ nàng liền lập mưu thả chó ra cắn chết nhà vua.
Sau đó, người vợ bảo chồng khoác long bào, ngồi lên ngai vàng. Trăm quan cúi đầu bái lạy. Từ đó, người nông dân hiền lành trở thành vua, sống hạnh phúc trọn đời bên người vợ thủy chung.