Truyện ngụ ngôn Một trí khôn hơn trăm trí khôn không chỉ là một bài học dành cho trẻ em về sự khiêm tốn, mà còn chứa đựng những triết lý sống rất sâu sắc rằng những người thực sự giỏi thường lặng lẽ quan sát và hành động đúng lúc, không phô trương.
Kẻ khoe khoang và người khiêm tốn
Ngày xửa ngày xưa, ở bìa rừng nọ có một đôi bạn khá thân thiết: Chồn và Gà Rừng. Chồn vốn dĩ thông minh nhưng lại mắc tật hay khoe khoang. Mỗi khi đi dạo, Chồn thường vênh mặt bảo:
Này Gà Rừng, cậu xem, đầu tớ chứa tới cả trăm túi khôn, gặp chuyện gì tớ cũng xoay xở được. Còn cậu, nghe nói chỉ có độc một trí khôn thôi sao? Thật là ít ỏi quá!
Gà Rừng chỉ mỉm cười hiền lành:
Đúng vậy, tớ chỉ có duy nhất một trí khôn thôi, nhưng tớ luôn trân trọng nó.
Thử thách bất ngờ
Vào một buổi sáng nắng đẹp, khi hai bạn đang tung tăng trên cánh đồng cỏ thì bỗng nhiên, một bóng đen cao lớn ập đến. Đó là một người thợ săn với khẩu súng trên vai và một con chó săn tinh tường.
Quá hoảng sợ, Chồn và Gà Rừng vội vã lủi vào một cái hang nhỏ bên bụi rậm. Người thợ săn nhìn thấy dấu chân vội vã ở cửa hang, ông reo lên:
À há! Lũ thú nhỏ, các ngươi có chạy đằng trời!
Nói rồi, ông dùng một chiếc gậy dài thọc mạnh vào hang, tìm cách lôi con mồi ra ngoài.
Khi “trăm túi khôn” bỗng trống rỗng
Trong bóng tối chật hẹp của cái hang, tim Chồn đập loạn xạ. Gà Rừng khẽ thì thầm, giọng run run vì lo lắng:
Chồn ơi, cậu có tận trăm trí khôn cơ mà! Mau nghĩ kế gì giúp tụi mình thoát thân với!
Thế nhưng, thật lạ lùng! Chồn lúc này mặt cắt không còn giọt máu, đầu óc quay cuồng. Nó buồn bã đáp:
Gà Rừng ơi, lúc này trong đầu tớ… chẳng còn lấy một trí khôn nào cả. Tất cả chúng đã bay đi đâu hết rồi!
Sức mạnh của sự bình tĩnh
Giữa lúc ngàn cân treo sợi tóc, Gà Rừng bỗng trở nên điềm tĩnh lạ kỳ. Sau một giây suy nghĩ, nó ghé sát tai Chồn bàn bạc:
Đừng sợ, tớ đã có kế. Tớ sẽ giả vờ chết, còn cậu cứ bình tĩnh đợi thời cơ nhé!
Khi người thợ săn lôi Gà Rừng ra ngoài, thấy nó nằm cứng đờ, đôi mắt nhắm nghiền, ông lẩm bẩm:
Hừm, con gà này chết từ bao giờ rồi, thật phí công!
Ông quăng mạnh Gà Rừng xuống đám cỏ xa xa rồi quay lại tiếp tục dùng gậy thọc sâu vào hang để bắt bằng được con Chồn.
Bất thình lình, Gà Rừng “sống lại”, nó vỗ cánh bay vút đi và chạy thật nhanh vào rừng. Người thợ săn kinh ngạc, vội vã xách súng đuổi theo. Chỉ đợi có thế, Chồn ở trong hang nhanh chân phóng vọt ra ngoài theo hướng ngược lại, chạy biến vào đại ngàn sâu thẳm.
Bài học quý giá
Sáng hôm sau, dưới bóng cây cổ thụ, hai người bạn gặp lại nhau. Chồn không còn vẻ vênh váo như mọi khi, nó cung kính ngả mũ chào Gà Rừng và chân thành nói:
Gà Rừng ơi, tớ đã hiểu rồi. Trăm trí khôn mà lúc nguy nan không dùng được thì cũng vô dụng. Một trí khôn của cậu, nhưng sự bình tĩnh và lòng dũng cảm đã cứu sống cả hai chúng ta!
