Truyện cổ tích kể về Sự tích con Trâu không chỉ nói về nguồn gốc của con trâu mà còn là bài học sâu sắc về trách nhiệm Một lỗi lầm do sự cẩu thả có thể gây ra hậu quả khôn lường, và cách tốt nhất để chuộc lỗi là sự tận hiến và chăm chỉ. Hình ảnh con trâu “đầu cơ nghiệp” chính là biểu tượng cho sự nhẫn nại, kiên trì và đức tính chịu thương chịu khó của người nông dân.
Sứ mệnh từ Thiên Đình
Ngày xửa ngày xưa, khi trời đất mới hình thành, Ngọc Hoàng đại đế nhìn xuống trần gian và thấy loài người cùng muông thú sống hòa thuận nhưng cuộc sống còn bao nỗi cực nhọc. Với lòng bao dung vô hạn, Ngài quyết định ban tặng thức ăn cho muôn loài để không còn ai phải chịu cảnh đói rét.
Ngọc Hoàng triệu tập một vị thần và giao cho ông hai chiếc túi bằng vàng rực rỡ:
- Chiếc túi thứ nhất: Chứa những hạt giống lúa, đậu và ngũ cốc quý báu dành cho con người. Những hạt giống này vốn được Ngọc Hoàng tạo ra rất to lớn để dễ gieo trồng và cho năng suất cao.
- Chiếc túi thứ hai: Chứa các loại hạt cỏ để làm thức ăn cho muông thú.
Ngài ân cần dặn dò vị thần kia:
Hãy gieo ngũ cốc cho loài người trước, sau đó mới rải cỏ dại vào những nơi đất trống còn lại. Hãy cẩn thận, vì sinh mệnh của muôn loài nằm trong tay ngươi.
Sai lầm tai hại vì sự vội vàng
Vị thần mang theo hai túi vàng xuống trần gian. Thế nhưng, vì tâm lý vô trách nhiệm muốn làm cho xong chuyện để sớm trở về Thiên Đình vui thú, ông đã hành động vô cùng cẩu thả.
Vừa chạm chân xuống đất, chưa kịp nhìn kỹ, vị thần đã vung tay rải thật mạnh những hạt giống trong túi ra khắp các cánh đồng bao la. Nhưng than ôi! Những gì mọc lên không phải là lúa vàng trĩu hạt mà lại là lớp lớp cỏ dại xanh rì, che lấp cả lối đi. Vị thần hốt hoảng nhận ra mình đã rải nhầm túi cỏ trước.
Trong cơn cuống quýt, ông mở túi ngũ cốc ra để sửa sai. Nhưng vì quá vội vàng và lóng ngóng, ông đã làm vỡ những hạt giống to lớn của Ngọc Hoàng thành muôn vàn mảnh nhỏ li ti. Ông vội vã rải những hạt nhỏ xíu ấy xuống đất, hy vọng chúng vẫn sẽ mọc lên.
Nhưng mọi chuyện đã quá muộn. Cỏ dại với sức sống mãnh liệt đã chiếm hết dưỡng chất, nước và ánh mặt trời, khiến những cây ngũ cốc bé nhỏ trở nên yếu ớt, lọt thỏm giữa rừng cỏ hoang. Thay vì báo cáo sự thật, vị thần vì sợ hãi đã lén lút bay về trời, giữ kín bí mật về sai lầm của mình.
Tiếng than thấu tận trời xanh
Chẳng bao lâu sau, tiếng kêu than từ dưới trần gian vang lên thấu tận linh tiêu bảo điện. Loài người khóc than vì nạn đói:
Tâu Ngọc Hoàng, tại sao loài thú có đồng cỏ bát ngát để ăn, còn chúng con lại phải nhọc nhằn gieo trồng những hạt giống bé tẹo, rồi lại phải còng lưng nhổ cỏ suốt ngày đêm mà vẫn không đủ ăn?
Ngọc Hoàng kinh ngạc truyền gọi vị thần nọ ra đối chất. Trước uy nghiêm của Ngài, vị thần run rẩy thú nhận mọi tội lỗi. Ngọc Hoàng giận lắm, Ngài không ngờ sự lười biếng và cẩu thả của một vị thần lại gây ra tai họa thiên niên kỷ cho nhân gian như vậy.
Bản án vĩnh cửu và lòng trung thành
Mặc dù là người nhân từ, nhưng để giữ nghiêm phép trời và bù đắp cho loài người, Ngọc Hoàng đã ban ra một phán quyết nặng nề:
Vì sai lầm của ngươi, cỏ dại đã chiếm mất đất của lúa. Từ nay, ngươi phải hóa thành thân trâu, dùng miệng của mình để ăn hết số cỏ dại mà ngươi đã lỡ tay gieo xuống. Và vì ngươi làm cho loài người phải lao động vất vả, ngươi sẽ phải dùng sức mạnh của mình để giúp người nông dân cày bừa, làm bạn với ruộng đồng mãi mãi.
Kể từ đó, vị thần ngày xưa đã mang thân hình to lớn, xù xì và cặp sừng cong vút. Trâu lầm lũi trên những cánh đồng, ăn cỏ để dọn sạch đất cho lúa, gồng mình kéo cày để trả nợ cho lỗi lầm năm ấy.