Truyện cổ tích cây nêu ngày Tết không chỉ là một câu chuyện giải trí, mà còn là bài học về đạo đức, trí tuệ và là lời nhắc nhở về nguồn gốc của một phong tục văn hóa quan trọng nhất của dân tộc.
Sự tham lam của loài quỷ
Ngày xửa ngày xưa, khi đất trời còn hỗn loạn, loài Quỷ còn tung hoành khắp chốn. Chúng mạnh mẽ, đông đúc và vô cùng tham lam, đã chiếm hết ruộng đồng, đất đai màu mỡ.
Con người yếu thế, phải sống nhờ đất của Quỷ, thuê đất trồng trọt rồi nộp phần lớn sản phẩm cho chúng. Ban đầu, Quỷ đưa ra thỏa thuận:
Người lấy gốc, thân; Quỷ lấy phần ngọn.
Lúc đó, dân chủ yếu trồng lúa. Lúa thì ngọn mang hạt, gốc chỉ có rạ rơm. Thế là mùa nào dân cũng trắng tay, chẳng có gì ăn, sống lay lắt, đói khát qua ngày.
Sự giúp sức của ông Tiên
Một hôm, trong lúc dân đang khốn khổ, có một ông Tiên hiện ra trong hình dáng ông lão râu bạc, bảo với nông dân:
Các con hãy trồng khoai. Củ khoai nằm sâu dưới đất, Quỷ không lấy được.
Người dân nghe lời và làm theo, mùa đó thu hoạch người dân lấy củ nên được ăn no. Quỷ lấy phần thân cây trên chẳng làm được gì. Thấy vậy chúng bực tức, liền đổi luật:
Mùa sau, Quỷ sẽ lấy gốc, thân! Người chỉ được phần ngọn!
Ông Tiên lại nhắc dân:
Các con hãy trở lại trồng lúa.
Quỷ cười hí hửng vì được phần dưới, nhưng đến khi thu hoạch thì chúng chỉ nhận được toàn rơm rạ, còn thóc người giữ hết.
Lần này chúng đã nổi giận, gào lên:
Mùa sau, Quỷ ăn cả gốc, thân lẫn ngọn!
Ông Tiên vẫn điềm đạm trao cho dân hạt giống bắp:
Hãy trồng cây này, quả mọc ở giữa thân.
Mùa đó, Quỷ được ngọn trơ trụi, gốc khô queo, thân trụi trơn. Không chịu nổi nữa, Quỷ giận dữ đòi thu lại hết đất đai, cấm không cho con người trồng trọt.
Người dân đứng trước nguy cơ mất hết đất đai, không còn nơi dung thân. Họ vô cùng khổ sở, chỉ biết than khóc và cầu xin sự giúp đỡ.
Đòi lại chủ quyền
Ông Tiên thấy dân khổ, động lòng thương xót. Nên đã đến gặp Quỷ thương lượng:
Nay người và Quỷ không thể sống chung hòa thuận được. Ta xin Quỷ nhường lại đất cho con người, để họ có nơi sinh sống.
Quỷ cười lớn, giọng khinh khỉnh:
Đất đai là của ta! Người muốn lấy thì phải trả giá!
Ôn Tiên nói:
Ta không cần trả giá bằng vàng bạc. Ta chỉ xin Quỷ một miếng đất nhỏ thôi. Chỉ cần một miếng đất bằng bóng chiếc áo cà sa của ta phủ tới là được.
Quỷ nghĩ bụng: “Cái áo cà sa nhỏ xíu, bóng của nó thì có đáng gì!” Quỷ liền chấp nhận ngay:
Được! Ta đồng ý! Nhưng nhớ là chỉ bằng bóng chiếc áo cà sa của ngươi thôi nhé!
Tiên ông liền cởi chiếc áo cà sa của mình ra, vắt lên một cây tre cao. Điều kỳ diệu đã xảy ra: Bóng chiếc áo cà sa cứ thế lớn dần, lớn dần, phủ trùm hết cả ruộng đất, làng mạc mà trước đây Quỷ đã chiếm.
Quỷ và bè lũ Quỷ hoảng hốt, kêu lên:
Ôi thôi! Sao lại thế này? Ngươi lừa ta!
Ông Tiên điềm tĩnh nói:
Ngươi đã tự nguyện hứa nhường đất bằng bóng chiếc áo của ta. Lời hứa phải giữ. Ta không hề lừa ngươi. Ngươi hãy mau rời khỏi vùng đất này!
Khẳng định ranh giới vĩnh viễn
Quỷ đành phải chịu thua, kéo nhau chạy trốn. Nhưng trước khi đi, Quỷ van xin:
Xin người thương xót! Chúng tôi đi đâu bây giờ? Xin người cho chúng tôi một chút đất để ở, hoặc một dấu hiệu để chúng tôi biết chỗ nào là đất của con người để chúng tôi tránh đi!
Ông tiên thương tình, nói:
Nếu vậy, ta cho phép các ngươi được lên mặt đất một năm một lần, vào đêm giao thừa thôi. Khi nào con người dựng cây tre cao, treo những vật phẩm để làm dấu hiệu, thì đó là ranh giới. Các ngươi phải ở dưới đất, không được lên quấy nhiễu họ nữa.
Bọn quỷ liền mừng rỡ đồng ý.Từ đó, để làm dấu hiệu răn đe Quỷ, cứ đến ngày Tết Nguyên Đán, người dân lại dựng một cây tre cao trước sân nhà, gọi là Cây Nêu. Trên ngọn cây Nêu, người ta treo những thứ để báo hiệu cho Quỷ biết: “Đây là đất của con người, Quỷ không được bén mảng tới!” Phong tục này cứ thế lưu truyền cho đến ngày nay, vừa để đuổi Quỷ, vừa để đón mừng năm mới an lành.
Xem thêm: