Truyện cổ tích kể rằng, ngày xưa sâu thẳm dưới lòng đại dương mênh mông, nơi đó có một lâu đài nguy nga tráng lệ, nơi mà vua Thủy Tề và các cô con gái xinh đẹp của ông sinh sống. Vua Thủy Tề với trí óc thông thái. Ông sống trong lâu đài uy nghi đó và một mình trị vì biển khơi.
Con gái út của Vua là Ariel, nàng cực kì xinh đẹp, giọng hát của nàng trong trẻo mát xanh tựa như những dòng nước sâu dưới biển khơi.
Vua Thủy Tề nói với con gái mình:
Ariel yêu dấu, con có một chất giọng thật tuyệt vời, mỗi khi con cất lên tiếng hát, tất cả những loài vật dưới biển khơi này đều tụ tập từng đàn rất đông nghe con hát. Cả những con trai bình thường chúng chỉ ẩn nấp dưới lớp vỏ cứng cũng mở miệng ra tán thưởng, để lộ ra những viên ngọc quý, và đàn sứa cũng dừng trôi để nghe tiếng hát trong trẻo của con.
Lần đầu lên mặt nước
Ở dưới đáy đại dương nàng tiên cá vẫn hay ngồi ngắm những làn ánh sáng chiếu xuống từ mặt trời rọi xuyên qua những làn nước sâu mờ mờ ảo ảo. Khi cô thấy các chị gái đi chơi và trở về, Ariel thường hỏi các chị gái: “Trên đó các chị thấy những gì vậy, kể cho em nghe.”
Cô luôn ước ao rằng có thể lên trên kia ngắm nhìn bầu trời, con người và cả những bông hoa rất đẹp với đầy đủ màu sắc. Nhưng cô phải chờ đến khi cô đủ 15 tuổi để có được sự cho phép của Vua cha.
Năm tháng trôi đi, cuối cùng thì sinh nhật 15 của nàng Ariel cũng đã tới. Trước ngày hôm đó, Ariel rất hồi hộp, cô nói với các chị gái:
Em không ngủ được các chị ạ, đến sáng ngày mai là em đã bước sang tuổi 15 rồi, thế là em có thể lên mặt nước vui đùa cùng các chị rồi.
Buổi sáng hôm ấy, Vua Thủy Tề gọi cô con gái út và nói:
Cha chúc mừng sinh nhật con với cái út của cha, đến giờ con đã tròn 15 và con có thể cùng các chị gái của mình lên mặt nước để hít thở và ngắm nhìn bầu trời rồi. Nhưng con hãy nhớ điều cha dặn, thế giới chúng ta là ở dưới biển, trên đó không phải là thế giới của chúng ta, con có thể lên trên đó để ngắm nhìn mặt biển và bầu trời. Chúng ta không thuộc về thế giới của loài người nên con hãy nhớ hãy tránh xa họ ra, họ chỉ đem lại những xui xẻo cho chúng ta mà thôi.
Ariel nói:
Con sẽ nhớ lời cha dặn dò, con cảm ơn cha.
Ngay lập tức, với sự háo hức của mình, nàng bơi ngay lên mặt nước.
Khi nàng lên tới mặt nước, bầu trời đã bắt đầu tối sẫm, trên trời những ngôi sao dần dần hiện rõ và lấp lánh. Ariel vui sướng kêu lên:
Đẹp quá, lần đầu tiên mình được trông những ngôi sao lấp lánh trên bầu trời rộng lớn! Phía trước là gì vậy? Một con thuyền.
Thêm một điều nữa làm cho nàng tiên cá Ariel cảm thấy ngạc nhiên và thú vị.
Con tàu đang tiến chậm rãi tới nơi nàng Ariel đang ngồi. Đoàn thủy thủ thả neo để cho con thuyền đỗ tại một nơi sóng yên biển lặng.
Ariel cảm thấy rất thích thú khi nhìn những thủy thủ trên con tàu làm việc, họ thắp lên những ngọn đuốc, nàng tiên cá còn nghe thấy thêm nhiều giọng nói vang lên, một lát sau những chùm ánh sáng với đủ màu sắc rực rỡ xuất hiện trên bầu trời của những luồng pháo hoa nổ giữa bầu trời đêm.
Xin chúc mừng sinh nhật hoàng tử, vị thuyền trưởng của chúng ta. Hôm nay là sinh nhật thứ 20 của người, chúc hoàng tử luôn vui vẻ và hạnh phúc.
Nàng thấy ở boong tàu, xuất hiện một chàng trai vẻ ngoài kì khôi ngô và tuấn tú, mọi người đang vui vẻ chúc mừng sinh nhật chàng trai. Ariel ngắm nhìn chàng trai say đắm, nàng thốt lên:
Ôi hoàng tử mới đẹp làm sao!
Nàng tiên cá đem lòng yêu mến Hoàng Tử
Bữa tiệc sinh nhật vẫn diễn ra, đột nhiên hoàng tử sẩy chân ngã khỏi boong tàu, chàng ngã rơi xuống dưới biển. Ariel vội vàng bơi nhanh ra cứu chàng, nàng vừa bơi vừa đẩy hoàng tử lên phía bờ biển.
Hoàng tử nằm trên bãi cát, đôi mắt hoàng tử vẫn nhắm nghiền. Ariel luống cuống giúp chàng tỉnh dậy
Hoàng tử dần dần tỉnh dậy ngạc nhiên khi thấy cô gái xinh đẹp với mái tóc đỏ bên cạnh mình. Chưa kịp nhìn rõ từ xa các binh lính đã chạy đến Ariel vội vã nhảy xuống biển và lặn xuống.
Hoàng tử rời bãi biển quay về cung điện, ngày hôm sau, hoàng tử lên con tàu và gửi lời cảm ơn tới người con gái đã cứu sống chàng mà chẳng hề biết tên. Chàng nói to:
Xin cảm ơn nàng, cảm ơn nàng đã cứu ta, người con gái vô cùng xinh đẹp.
Lòng khao khát linh hồn bất tử
Khi trở về với thủy cung, các chị gái nàng hỏi sao nàng lại ở trên bờ lâu đến thế. Nàng tiên cá Ariel định kể lại chuyện của mình cho các chị nghe nhưng nàng ngập ngừng rồi không nói.
Ariel chỉ dám trò chuyện với chú cá nhỏ là bạn thân của mình, cô hỏi:
Nếu con người không chết đuối thì họ có bất tử không?
Chú cá nhỏ nhẹ nhàng giải thích:
Tuổi thọ của con người ngắn hơn của loài tiên cá 300 năm, nhưng khi tiên cá chết, họ sẽ biến thành bọt biển, trong khi con người có một linh hồn bất diệt sống trên Thiên đàng
Ariel vì đã đem lòng yêu hoàng tử, cô ao ước có thể ở bên Hoàng tử và một linh hồn bất diệt, cuối cùng cô đã quyết định tìm đến mụ Phù Thủy Biển.
Giao kèo với phù thủy biển
Các chú cá nhỏ đã dẫn đường giúp nàng tìm đến hang động của phù thủy biển.
Phù thủy Biển thấy nàng và ngạc nhiên nói:
Ta đang gặp ai đây, ôi công chúa Ariel, điều gì mang công chúa tới gặp ta vậy?
Ariel nói:
Tôi muốn được trở thành con người.
Mụ phù thủy nói:
Vậy là công chúa muốn bỏ đi cái đuôi và muốn có hai chân như con người phải không?
Ariel trả lời ngắn gọn:
Đúng vậy.
Mụ phù thủy đồng ý giúp nàng nhưng phải đáp ứng điều kiện của mụ ta:
Thế công chúa sẽ trả công cho ta ra sao? Nếu như ta giúp công chúa, công chúa phải trao cho ta giọng hát hay nhất biển khơi này của người, và như thế thì người sẽ không bao giờ nói được nữa. Và công chúa hãy nhớ một điều rằng, nếu như vị hoàng tử mà công chúa yêu lại đem lòng kết hôn cùng với một người con gái khác thì công chúa sẽ vĩnh viễn không bao giờ quay lại làm tiên cá được nữa. Công chúa sẽ bị tan biến như bọt biển.
Ariel ngốc nghếch cùng với trái tim yêu quý hoàng tử , cô đã đồng ý điều kiện của mụ.
Mụ phù thủy lấy ra một chiếc vỏ sò và thu lại giọng hát trong trẻo của nàng, mụ đưa nàng một liều thuốc thần.
Gặp lại Hoàng Tử
Nàng tiên cá Ariel mang liều thuốc thần đó bơi lên trên mặt nước. Khi lên tới bờ, nàng đã uống thuốc thần và ngã ra ngất xỉu. Khi tỉnh dậy, nàng thấy khuôn mặt thân yêu của của chàng hoàng tử đang mỉm cười với nàng.
Hoàng tử nói:
Xin chào cô gái, nàng đừng sợ. Ta thấy nàng nằm bất tỉnh nơi đây, giờ nàng thấy trong người sao rồi?
Chàng Hoàng tử thấy cô không trả lời và cũng không nhận ra đây là cô gái đã cứu mình. Nhưng vì có tấm lòng thiện lương nên chàng đã đưa nàng về cũng điện cùng. Những ngày sau, cuộc sống của nàng tiên cá Ariel đã như bước sang trang mới.
Không lâu sau đó tại cung điện của Hoàng tử, đức Vua đã ban hôn cho Hoàng tử lấy một công chúa của nước láng giềng, nghe lời vua cha nên chàng đã đồng ý.
Trái tim của Ariel đã hoàn toàn tan vỡ, nước mắt nàng cứ trào ra nhưng nàng cũng không biết phải làm gì cả.
Mỗi ngày trôi qua nàng rất buồn vì không thể nói chuyện và lấy hoàng tử, và năng biết chẳng bao lâu nữa nàng sẽ biến thành bọt biển nếu hoàng tử đem lòng yêu người con gái khác.
Bọt biển và linh hồn của gió
Vào nửa đêm, năm chị gái của Nàng Tiên Cá trồi lên mặt nước, cùng với mái tóc đã bị cắt cụt. Chị cả nói:
Em gái, chúng ta đã đổi mái tóc của mình để lấy con dao này từ Phù thủy Biển. Em hãy cầm lấy nó và đâm vào tim Hoàng tử trước khi mặt trời mọc! Khi máu chàng chảy xuống chân em, em sẽ biến lại thành tiên cá và được sống. Hãy mau lên!
Nàng Tiên Cá ôm lấy con dao, rón rén bước vào phòng tân hôn. Nàng nhìn thấy Hoàng tử và cô dâu đang ngủ bình yên. Nàng nghĩ: “Chàng hạnh phúc, và ta không thể giết người mình yêu.”
Nàng ném con dao xuống biển, rồi lao mình xuống nước khi mặt trời mọc. Nàng cảm thấy cơ thể mình tan biến, và biết rằng mình đã trở thành bọt biển.
Nhưng thay vì biến mất, Nàng Tiên Cá cảm thấy mình đang bay lên. Nàng nhìn thấy những sinh linh trong suốt, không khí, bay lơ lửng trên đầu mình.
Những linh hồn không khí (thì thầm):
Nàng Tiên Cá, em đã trở thành một trong những Linh hồn của Gió. Vì sự hy sinh và tình yêu cao cả của mình, em đã đạt được một linh hồn bất tử. Sau ba trăm năm làm việc thiện, em sẽ bay vào Vương quốc của Chúa.
Nàng Tiên Cá hôn lên trán Hoàng tử đang ngủ lần cuối, và cùng các linh hồn khác bay lên trời, bắt đầu cuộc hành trình dài để đạt được linh hồn bất tử.