Truyện ngụ ngôn Khỉ và Cá Sấu là lời khẳng định rằng: Trí thông minh có thể chiến thắng sức mạnh cơ bắp và sự phản bội sẽ luôn phá hủy những điều tốt đẹp nhất.
Tình bạn chân thành
Ngày xửa ngày xưa, bên bờ một con sông rộng lớn, có một chú Khỉ sống trên một cây táo hồng trĩu quả ngọt. Dưới dòng sông đó, có một con Cá Sấu già thường xuyên lui tới. Khỉ vốn tốt bụng, hằng ngày thường hái những quả chín mọng ném xuống cho Cá Sấu ăn. Chẳng bao lâu, cả hai trở thành đôi bạn thân thiết.
Âm mưu và sự phản bội
Một ngày nọ, Cá Sấu mang một ít quả Khỉ cho về nhà cho vợ mình ăn thử. Vợ Cá Sấu ăn thấy ngon quá, liền nảy ra ý định ác độc: “Quả này đã ngọt thế này, thì chắc chắn tim của con Khỉ ăn nó hằng ngày còn ngọt đến mức nào!” Mụ ta giả vờ ốm nặng và bảo chồng:
Ông ơi, tôi sắp chết rồi. Chỉ có thể khỏi bệnh nếu được ăn một quả tim Khỉ!
Cá Sấu già ngốc nghếch lúc đầu rất phân vân vì Khỉ là bạn mình, nhưng vì thương vợ, hắn đành lập mưu lừa bạn. Hôm sau, hắn đến tìm Khỉ và nói:
Anh Khỉ ơi, anh đã tốt với tôi bấy lâu nay. Hôm nay, vợ tôi muốn mời anh về nhà chúng tôi dùng một bữa cơm tối thịnh soạn để cảm ơn anh.
Cạm bẫy nguy hiểm
Khỉ nghe vậy thì vui vẻ nhận lời ngay. Vì không biết bơi, Khỉ leo lên lưng Cá Sấu để Cá Sấu chở đi. Khi ra đến giữa dòng nước sâu, nơi sóng vỗ mạnh, Cá Sấu bắt đầu lặn xuống thấp khiến Khỉ hoảng sợ. Lúc này, Cá Sấu mới lộ bộ mặt thật và nói:
Thực ra, chẳng có bữa tối nào cả! Vợ tôi đang ốm nặng và bà ấy cần ăn quả tim của anh để chữa bệnh. Tôi phải đưa anh về để lấy tim!
Khỉ nghe xong vô cùng hốt hoảng, nhưng nó đã nhanh chóng lấy lại bình tĩnh. Khỉ nói với giọng rất thành khẩn:
Ôi, anh Cá Sấu ơi! Sao anh không bảo tôi sớm hơn? Tim của tôi quý giá lắm, tôi sợ làm hỏng nên đã cất nó thật kỹ ở trên cành cây táo kia rồi. Bây giờ anh hãy đưa tôi quay lại, tôi sẽ lấy tim xuống đưa cho anh ngay!
Kết cục của kẻ phản bội
Cá Sấu vốn ngốc nghếch, nghe vậy liền tin là thật. Hắn vội vàng quay đầu, bơi thật nhanh về phía bờ. Vừa chạm vào gốc cây, Khỉ nhanh như thoắt nhảy phắt lên cành cao, rồi quay xuống mắng Cá Sấu:
Đồ con vật tồi tệ và ngốc nghếch! Anh tưởng có ai sống mà lại để tim ở ngoài cơ thể mình được sao? Anh đã phản bội tình bạn của chúng ta, từ nay hãy cút đi và đừng bao giờ xuất hiện ở đây nữa!
Cá Sấu lủi thủi lặn xuống dòng nước sâu, vừa xấu hổ vì bị lừa, vừa hối hận vì đã đánh mất một người bạn tốt.