Truyện ngụ ngôn Quạ và Chim Khách phê phán thói quen bắt chước vẻ bề ngoài mà không hiểu bản chất bên trong. Bắt chước người khác một cách máy móc mà không có sự thấu hiểu bản thân sẽ chỉ dẫn đến thất bại.
Khúc nhạc báo tin vui
Vào một buổi sáng nắng nhuộm vàng sân phơi, chú Chim Khách với bộ lông mượt mà đáp xuống cánh cổng gỗ của một gia đình nhỏ. Chú nghiêng đầu, cất tiếng hót thanh tao:
Khách… khách… khách!
Tiếng hót vừa dứt, ông chủ nhà gạt vội chiếc chổi, nét mặt rạng rỡ hẳn lên. Ông gọi với vào trong:
Bà nó ơi, Chim Khách báo điềm lành rồi! Mau lấy bát gạo thơm ra thưởng cho chú chim nhỏ, nhà mình sắp có khách quý ghé thăm đây!
Chim Khách no nê với những hạt gạo tròn mẩy, khẽ vẫy cánh cảm ơn rồi bay vút lên trời xanh.
Sự tò mò của kẻ khoác áo đen
Chứng kiến cảnh tượng ấm lòng ấy từ trên cành cây khô, một chú Quạ Đen với đôi mắt tròn xoe đầy thắc mắc liền bay đến hỏi chuyện:
Này bạn Chim Khách, bí quyết gì mà bạn lại được người ta đối xử tử tế, mời ăn ngon đến thế? Tôi cũng muốn được hưởng đặc ân ấy!
Chim Khách thành thật đáp:
Chẳng có bí mật gì to tát cả. Tôi chỉ mang tin vui đến cho họ. Tôi chọn vị trí thật đẹp như đầu nhà hay trước cổng, rồi cất tiếng kêu ba tiếng thật to, thế là mọi người đều biết ơn.
Cú “hạ cánh” kinh hoàng
Quạ nghe xong, đắc chí nghĩ bụng: “Tưởng gì khó, chứ kêu ba tiếng thì ta kêu còn to hơn!”. Lập tức, Quạ bay sang ngôi nhà hàng xóm, đậu chễm chệ ngay trên nóc nhà chính và dồn hết hơi sức rống lên ba tiếng xé tan bầu không khí tĩnh lặng:
Quạ… ạ! Quạ… ạ! Quạ… ạ!
Tiếng kêu khàn đặc, thê lương vừa dứt, cả xóm bỗng chốc nháo nhào. Ông chủ nhà mặt biến sắc, tay vác sào, bà chủ nhà nhặt đá ném tới tấp, vừa đuổi vừa mắng:
Cái giống xui xẻo! Mới sáng sớm đã mang vận rủi đến ám nhà người ta. Cút ngay!
Quạ kinh hoàng, bỏ chạy thục mạng để giữ lấy mạng sống.
Bài học về sự hiểu mình
Ngày hôm sau, Quạ tìm đến Chim Khách với vẻ mặt hằn học, trách móc:
Anh đã lừa tôi! Tôi cũng làm y hệt anh, kêu đúng ba tiếng thật to trên nóc nhà, vậy mà họ không cho tôi gạo, lại còn đòi đánh chết tôi là sao?
Chim Khách lắc đầu, thở dài một tiếng rồi ôn tồn bảo:
Tôi không lừa anh. Nhưng anh sai ở chỗ đã không hiểu bản thân mình. Tiếng hót của tôi nhẹ nhàng, tượng trưng cho niềm vui, nên người ta yêu. Còn tiếng kêu của anh từ xưa đã gắn liền với sự u buồn, điềm gở. Anh bê nguyên công thức của người khác áp vào mình mà không biết mình là ai, tiếng nói của mình mang giá trị gì, thì chuốc lấy tai họa là đúng rồi!
Quạ lặng người, cúi đầu nhìn bộ lông đen thẫm của mình, cuối cùng cũng hiểu ra một sự thật cay đắng.
