Sự tích Ngưu Lang Chức Nữ là truyện cổ tích bắt nguồn từ Trung Quốc, đây là một câu chuyện bi tráng, ca ngợi sức mạnh của tình yêu đích thực vượt qua mọi rào cản. Đồng thời giải thích nguồn gốc của ngày lễ Thất Tịch (Mùng Bảy tháng Bảy) và sự xuất hiện của hai chòm sao Ngưu Lang và Chức Nữ trên bầu trời.
Mở đầu cuộc gặp gỡ của Ngưu Lang Chức Nữ
Ngày xưa, trên Thiên Đình, có một nàng tiên tên là Chức Nữ, là cháu gái của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Nàng nổi tiếng xinh đẹp, hiền thục và rất khéo tay, ngày ngày dệt nên những dải mây ngũ sắc tuyệt đẹp trên bầu trời.
Dù sống trong cung điện sang trọng, nhưng Chức Nữ luôn cảm thấy buồn tẻ, cô đơn vì chỉ quanh quẩn với khung cửi. Nàng khao khát được xuống trần gian, trải nghiệm cuộc sống con người.
Một hôm, nhân dịp Ngọc Hoàng cho phép các tiên nữ xuống hạ giới tắm mát ở sông Ngân Hà , Chức Nữ cũng được đi theo.
Lúc đó, ở trần gian, có một chàng trai nghèo khổ, mồ côi cha mẹ từ bé tên là Ngưu Lang, chàng chuyên đi cày ruộng thuê và chăn trâu để sống qua ngày. Ngưu Lang sống cùng một con trâu già khôn ngoan. Chàng hiền lành, thật thà và chăm chỉ làm lụng.
Mưu kế và lời hứa kết duyên
Hôm đó khi các nàng tiên xuống trần gian tắm, họ cởi bỏ xiêm y và đặt trên bờ cỏ. Con trâu già thấy vậy liền nói với Ngưu Lang:
Chủ nhân, chủ nhân hãy nhặt lấy chiếc áo đẹp nhất của người con gái đang tắm kia. Cô ấy chính là Tiên Nữ Chức Nữ. Nếu chủ nhân giấu được áo của cô ấy, cô ấy sẽ không thể về trời và sẽ trở thành vợ của chủ nhân!
Ngưu Lang nghe lời trâu, lén nhặt chiếc áo đẹp nhất, tinh xảo nhất mang giấu đi.
Khi các tiên nữ tắm xong, họ mặc lại áo để bay về trời. Chỉ có Chức Nữ không tìm thấy áo của mình, bèn khóc than:
Ôi! Áo của ta đâu rồi? Ta không thể về trời được!
Ngưu Lang lúc này mới bước ra, tay cầm chiếc áo của nàng, nói:
Tiên nữ đừng buồn. Ta đã giấu áo của nàng. Nếu nàng chịu làm vợ ta, ta sẽ trả lại áo cho nàng.
Chức Nữ nhìn Ngưu Lang, thấy chàng hiền lành, chất phác, lại thêm chút tò mò về cuộc sống trần thế, nên nàng đồng ý.
Nếu chàng thật lòng yêu thương thiếp, thiếp sẽ ở lại làm vợ chàng. Nhưng chàng phải trả lại áo cho thiếp đã.
Ngưu Lang trả áo cho nàng nhưng Chức Nữ không bay về trời mà thực hiện lời hứa. Hai người kết thành vợ chồng, sống cuộc sống dân dã, hạnh phúc. Chàng Ngưu Lang chăm lo đồng áng, nàng Chức Nữ dệt vải, dệt lụa. Sau đó, họ sinh được một trai và một gái.
Định mệnh chia cắt và sự hy sinh
Cuộc sống hạnh phúc cứ thế trôi đi. Nhưng trên Thiên Đình, Ngọc Hoàng phát hiện Chức Nữ đã trốn ở lại trần gian. Ngọc Hoàng vô cùng giận dữ, liền hạ lệnh bắt Chức Nữ phải quay về trời chịu tội.
Khi Chức Nữ bị Thiên binh bắt về, Ngưu Lang đau khổ tột cùng, ôm hai đứa con nhỏ khóc nức nở. Bỗng nhiên, con trâu già lại nói:
Chủ nhân đừng lo! Thời gian của ta cũng đã sắp hết, khi ta chết, chủ nhân hãy lấy da ta làm áo. Mặc chiếc áo đó, chủ nhân có thể bay lên trời đuổi theo vợ!
Sau đó Trâu già cũng chết đi,Ngưu Lang rất đau khổ vì mất đi người bạn duy nhất này nhưng vẫn nhớ lời Trâu già đã dặn dò. Chàng mặc da trâu, đặt hai con nhỏ vào hai chiếc giỏ, quàng qua vai rồi bay lên trời đuổi theo Chức Nữ.
Dòng sông ngăn cách
Ngọc Hoàng thấy Ngưu Lang sắp đuổi kịp thì vô cùng tức giận, liền rút trâm cài tóc của Tây Vương Mẫu, vạch một đường thật mạnh ngang bầu trời. Ngay lập tức, một con sông rộng lớn xuất hiện, chính là sông Ngân Hà, chia cắt đôi vợ chồng.
Ngưu Lang chỉ biết đứng bên này sông, đau đớn gọi vợ:
Chức Nữ ơi! Chức Nữ ơi! Nàng hãy đợi ta!
Chức Nữ cũng khóc than:
Ngưu Lang ơi! Thiếp không thể qua sông được!
Hai vợ chồng chỉ biết nhìn nhau qua dòng sông Ngân Hà, đau khổ vô cùng
Cầu Ô Thước và hẹn ước thiên thu
Ngọc Hoàng thấy tình cảnh thương tâm như vậy, cuối cùng cũng động lòng trắc ẩn. Người quyết định tha tội cho họ, nhưng vì luật trời, tiên không thể sống cùng người phàm mãi mãi. Ngọc Hoàng phán:
Thôi được, ta cho phép các ngươi được gặp nhau, nhưng chỉ được gặp nhau một năm một lần, vào ngày mùng Bảy tháng Bảy âm lịch.
Để giúp họ gặp nhau, Ngọc Hoàng lệnh cho đàn Quạ ở trần gian bay lên trời, kết thành một cây cầu bắc qua sông Ngân Hà. Cây cầu đó được gọi là Cầu Ô Thước.
Cứ đến ngày Thất Tịch, Ngưu Lang và Chức Nữ lại gặp nhau trên cầu Ô Thước. Tương truyền, đó là ngày mà trời thường đổ mưa, đó là nước mắt mừng tủi của Ngưu Lang và Chức Nữ khi đoàn tụ sau một năm xa cách.Từ đó, Ngưu Lang hóa thành sao Ngưu Lang và Chức Nữ hóa thành sao Chức Nữ, mãi mãi nằm ở hai bờ của dải Ngân Hà, chỉ được gặp nhau vào đêm Thất Tịch.