Sự tích cây chổi là truyện cổ tích vừa giải thích nguồn gốc của cái chổi, vừa răn dạy con người phải trung thực, không được tham lam và lười biếng trong công việc.
Những kẻ tham lam nơi Thiên đình
Ngày xưa, trên thiên đình có một bà bếp trưởng nấu ăn rất giỏi. Những món bà làm ra có hương vị tuyệt vời đến mức chỉ cần nếm một lần là không thể nào quên. Vì thế, Ngọc Hoàng tin cậy giao cho bà toàn quyền trông nom việc ăn uống của mình.
Ở thiên đình bấy giờ có luật lệ rất nghiêm rằng người hầu kẻ hạ đều có thức ăn riêng, tuyệt đối không ai được đụng đũa vào món ăn của Ngọc Hoàng, kể cả khi Ngài ăn thừa. Tuy nhiên, bà bếp trưởng lại là người tham lam, hay ăn vụng, khiến kho thức ăn nhà trời thường xuyên bị hao hụt.
Bà ta đem lòng yêu một lão chăn ngựa trên thiên đình hắn là một kẻ có đời sống cực khổ và rất ham uống rượu. Từ ngày quen bà bếp, lão thường xuyên được bà lén cho uống rượu ngon và ăn những món ngon vật lạ của nhà Trời.
Bữa tiệc định mệnh
Sự việc cứ tiếp diễn cho đến một hôm, Ngọc Hoàng mở tiệc đãi quần thần. Nhà bếp bận rộn từ sáng đến tối mịt mới bắt đầu bày biện món ăn lên bàn tiệc.
Đúng lúc đó, lão chăn ngựa vừa đi chăn từ chuồng ngựa về, bụng đói cồn cào lại nghe thấy mùi thức ăn thơm phức, lão bèn tìm đến thăm bà bếp. Sợ bị phát hiện, bà bếp trưởng vội vàng giấu lão vào một góc và đưa cho mấy chén rượu ngon nhất để lão giải tỏa cơn khát.
Thế nhưng, rượu vào lại càng làm lão đói hơn. Trong cơn say choáng váng, lão lần mò thấy một mâm cao lương mỹ vị đặt gần đó và bắt đầu bốc ăn ngấu nghiến. Rủi thay, đó chính là mâm cỗ chuẩn bị dâng lên Ngọc Hoàng.
Cơn thịnh nộ của Ngọc Hoàng
Khi lính hầu bưng mâm tiệc lên, mọi người bàng hoàng thấy bát nào bát nấy đều có dấu vết bị nếm trước rõ ràng. Ngọc Hoàng thượng đế nổi cơn thịnh nộ lôi đình. Trước uy quyền của Ngài, bà bếp trưởng và lão chăn ngựa không thể chối cãi, đành cúi đầu nhận tội.
Vì vi phạm điều cấm kỵ của thiên đình, cả hai bị đày xuống trần gian, hóa kiếp làm cái chổi. Hình phạt dành cho họ là phải làm việc suốt tháng quanh năm không nghỉ, suốt ngày phải tìm thức ăn ở những nơi rác rưởi, dơ bẩn nhất dưới trần gian. Đây được coi là hình phạt nặng nề nhất của thiên đình lúc bấy giờ.
Xem thêm: Top 5 truyện cổ tích Việt Nam ý nghĩa dạy bé về lòng nhân ái
Đặc ân ba ngày Tết
Về sau, chứng kiến cảnh họ phải làm việc khổ sai quanh năm không lúc nào ngơi tay, Ngọc Hoàng động lòng thương tình. Ngài ban ơn cho họ được phép nghỉ ngơi ba ngày trong một năm. Đó chính là ba ngày Tết Nguyên Đán.
Chính vì vậy, cho đến tận ngày nay, người Việt ta vẫn giữ tục lệ kiêng quét nhà trong ba ngày Tết để cho “cây chổi” được nghỉ ngơi.