Truyện cổ tích Năm Hũ Vàng muốn nhấn mạnh thông điệp “Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn” sự thành công không chỉ đến từ hành động, mà đến từ sự kiên trì và hòa hợp giữa những con người cùng chí hướng. Những thứ đạt được bằng lòng tham và sự tính toán ích kỷ sẽ không bao giờ bền vững.
Hai gia đình, hai lối sống
Ngày xưa, tại một làng chài nhỏ ven biển quanh năm sóng vỗ, có hai người bạn chí cốt tên là Kình và Kiếm. Họ lớn lên cùng một dòng nước, cùng một bến thuyền. Thế nhưng, khi trưởng thành và yên bề gia thất, cuộc đời họ lại rẽ hai hướng khác nhau bởi tính nết của những người vợ của họ.
Vợ chồng Kình nết na, chăm chỉ, tối sớm có nhau, trong nhà lúc nào cũng ấm êm như mặt biển lặng. Ngược lại, Kiếm cưới phải cô vợ vừa lười nhác vừa lắm điều, hễ mở miệng là than vãn, hễ động tay là trốn việc.
Kẻ tát biển bằng lòng kiên định
Một ngày nọ, Kình nhớ lại lời kể của ông nội ngày xưa liền bàn với vợ:
Ông nội ta kể dưới đáy đại dương kia là kho báu khổng lồ. Hay vợ chồng mình thử tát nước biển, biết đâu nhặt được của quý, lại có sẵn cá tươi phơi khô tích trữ!
Ý tưởng tưởng chừng như điên rồ nhưng lại được người vợ hiền gật đầu ủng hộ hết mình nên sáng sớm hôm sau, khi ông mặt trời còn chưa thức giấc, hai vợ chồng đã vác gầu ra bãi. Họ làm việc cặm cụi, mặc kệ nắng cháy da hay mưa xối xả.
Khi Kình thấm mệt, nhìn biển khơi mênh mông mà nản chí, vợ anh lại dịu dàng rót bát nước chè xanh, khích lệ:
Chàng đừng vội nản, thiếp thấy nước đã cạn đi nhiều rồi, chỉ vài hôm nữa thôi là cá bạc vàng tươi sẽ hiện ra.
Lòng kiên trì của họ khiến vương quốc cá dưới sâu đại dương khiếp sợ. Lũ cá họp nhau lại, cụ Chép già bảo rằng:
Người thuận vợ thuận chồng thì tát biển Đông cũng cạn, ta không thể xem thường.
Để bảo vệ sự bình yên cho biển cả, họ nhà cá đã khiêng năm hũ vàng lên tặng vợ chồng Kình, xin họ hãy dừng tay. Có được số vốn ấy, Kình về xây nhà, mua ruộng mua đất,… nhưng vẫn giữ tính siêng năng nên ngày càng giàu có hơn rất nhiều.
Kẻ tát biển bằng lòng tham lam
Thấy bạn bỗng chốc trở nên giàu có trong vùng, Kiếm lân la sang hỏi chuyện. Vợ chồng Kình vốn tốt bụng, kể hết sự tình rồi còn tặng vàng cho Kiếm mang về làm vốn. Thế nhưng, lòng tham của vợ Kiếm như cái túi không đáy. Cô ta thúc giục chồng:
Lần này mình phải tát nhanh hơn, biết đâu lũ cá sợ mà biếu hẳn mười hũ vàng!
Sáng hôm sau, khi mặt trời đã đứng bóng, vợ Kiếm mới ngáp ngắn ngáp dài bước ra biển. Mới tát được vài gầu nước biển, cô ta đã than nóng, đòi uống nước, trách trời nắng gắt.
Sang ngày thứ hai, tay gầu đã rời rạc, cô ta bắt đầu đổ lỗi cho chồng chuẩn bị gầu không tốt, rồi quay sang chửi rủa biển cả sao nhiều nước tát mãi chẳng thấy vơi. Dân làng kéo đến xem, người thì cười chê, người thì khuyên can:
Vàng đâu chẳng thấy, chỉ thấy mất tình nghĩa vợ chồng. Việc này khác nào Dã Tràng xe cát!
Cái kết đắng và loài vật ven bờ
Dưới lòng biển, họ hàng nhà cá ban đầu cũng định mang vàng lên biếu để được yên thân. Nhưng khi ngoi lên mặt nước, chúng thấy vợ chồng Kiếm người thì lười nhác, kẻ thì cau có, suốt ngày chỉ biết cãi vã và tị hiềm. Cụ Chép cười lớn:
Loại người này tâm không định, sức không bền, tát đến thiên thu cũng không cạn được một vũng nước. Anh em không cần sợ, cứ mang vàng về lại đáy sâu!
Mọi người bỏ về hết, lũ cá lặn ra khơi xa, chỉ còn lại vợ chồng Kiếm trên bãi cát vắng. Họ không chịu nhìn lại mình mà cứ đứng đó đổ lỗi cho nhau, tiếng cãi vã át cả tiếng sóng. Sức lực cạn kiệt, lòng tham không thành, họ chết đi trong sự uất nghẹn và hóa thành loài Còng biển.
Ngày nay, nếu bạn ra biển, sẽ thấy những con vật nhỏ bé ấy suốt ngày chạy đuổi theo nhau trên bãi cát, thỉnh thoảng lại vội vã đào bới như đang cố tìm lại năm hũ vàng đã mất năm xưa.