Cô bé bán diêm là câu truyện cổ tích dùng hình ảnh cô bé nghèo khổ cùng cực tự tưởng tượng ra các hình ảnh cô mong muốn có được qua từng que diêm để lên án sâu sắc về sự tàn nhẫn của xã hội và việc tìm thấy sự cứu rỗi tinh thần thông qua cái chết, khi mà cuộc sống đã không còn mang lại hy vọng.
Đêm đông lạnh giá
Vào một đêm đông rét buốt, tuyết đang rơi và đêm giao thừa sắp đến. Trong cái rét buốt giá ấy, một cô bé nghèo khổ, đầu trần chân đất, đang lang thang trên đường. Đôi giày quá khổ của cô bé đã bị tuột mất khi đang cố gắng băng qua đường. Cô bé bán diêm vẫn tiếp tục đi trên đôi chân trần tái xanh và gần như đông cứng. Cô bé mang theo đầy một túi diêm bên người, trong tay cầm một bao diêm khác, mời từng người nhưng không một ai mua diêm của cô bé cả.
Cô bé buồn bã thầm thì:
Ôi, giá mà có ai mua cho mình một bao diêm thôi…
Trong lòng cô biết rõ nếu bây giờ quay về khi không bán được bao diêm nào, người cha hung dữ sẽ đánh đập cô. Hơn nữa, ở nhà cũng chẳng khác gì ngoài trời, trên mái nhà nứt nẻ và gió lùa lạnh buốt. Cô bé đành nép mình vào một góc giữa hai ngôi nhà.
Ba que diêm đổi lấy hơi ấm giữa đêm đông
Đôi chân lạnh cóng càng lúc càng buốt giá hơn. Cô bé quyết định đánh liều, châm một que diêm để sưởi ấm.
Cô bé rút một que diêm, quẹt vào tường. Khuỵt!
Ngọn lửa nhỏ bé bùng lên thật ấm áp. Ngọn lửa diệu kỳ đó biến thành một lò sưởi bằng gang lớn, với những thanh đồng sáng bóng. Cô bé sung sướng kêu lên:
Ôi, thật ấm quá!
Nhưng… Xoẹt! Que diêm cháy hết, lò sưởi biến mất, và cô bé lại ngồi trong cái lạnh buốt giá.
Cô bé đốt que diêm thứ hai, quẹt vào tường. Khuỵt!
Ánh sáng chiếu thẳng vào bức tường, và cô bé thấy được vào bên trong nhà, nơi một bàn ăn thịnh soạn với con ngỗng quay béo ngậy. Con ngỗng bỗng nhảy ra khỏi đĩa và đi thẳng về phía cô bé.
Ôi, giá mà mình được ăn một miếng!
Nhưng… Xoẹt! Que diêm cháy hết, bức tường lại đặc lại, và cảnh tượng ngon lành biến mất.
Cô bé đốt que diêm thứ ba, quẹt vào tường. Khuỵt!
Lần này, cô bé thấy mình đang ngồi dưới một cây thông Noel lộng lẫy, với hàng ngàn ngọn nến sáng rực. Mắt cô bé tròn xoe kêu lên:
Ôi, đẹp quá!
Cô bé đưa tay ra chạm vào, nhưng… Xoẹt! Que diêm tắt ngúm. Những ngọn nến Giáng Sinh bay lên cao, bay lên cao, cho đến khi chúng trở thành những ngôi sao sáng lấp lánh trên bầu trời.
Lời cầu xin cuối cùng
Cô bé biết rằng mình không thể sống sót qua đêm nay nếu cứ ngồi mãi ở đây. Cô bé đốt que diêm thứ tư, quẹt vào tường. Khuỵt!
Ngọn lửa bùng lên, và trong ánh sáng rực rỡ ấy, cô bé nhìn thấy bà ngoại của mình. Cô bé reo lên:
Bà ơi! Ôi, bà ơi, xin hãy đưa cháu đi! Cháu biết rằng khi que diêm cháy hết, bà sẽ biến mất, giống như chiếc lò sưởi ấm áp, con ngỗng quay ngon lành, và cây thông Noel vĩ đại!
Cô bé không muốn bà biến mất. Cô bé vội vàng lấy tất cả những que diêm còn lại trong bao, quẹt tất cả chúng vào tường. Khuỵt! Khuỵt! Khuỵt!
Ngọn lửa bùng lên rực rỡ như ban ngày. Cô thấy hình ảnh bà ngoại mỉm cười.
Sau đó bà ngoại dịu dàng ôm lấy cô bé. Bà bế cô bé lên và bay lên, bay lên cao, bay lên trời trong ánh sáng rực rỡ và niềm vui sướng. Họ bay đi rất xa, nơi không còn cái lạnh, không còn đói khát, không còn đau khổ.
Sự giải thoát
Sáng hôm sau, khi mặt trời mọc, người ta tìm thấy cô bé ở góc tường giữa hai ngôi nhà.
Cô bé vẫn ngồi đó, hai má hồng hào, đôi môi mỉm cười. Cô đã chết vì lạnh trong đêm giao thừa. Tay cô bé vẫn còn nắm chặt một bó diêm, một bao đã cháy hết.
Mọi người đều cho rằng cô bé đã chết vì rét. Nhưng không ai biết được những điều đẹp đẽ mà em đã thấy, nhất là khi em đã hạnh phúc như thế nào khi đi cùng bà vào năm mới.