Truyện cổ tích Ăn khế trả vàng lấy hình ảnh hai người anh em để nói đến tinh thần đoàn kết yêu thương nhau ở trong gia đình. Và đặc biệt không được có tính tham ăn lười làm, phải lao động thì mới có thành quả để gặt hái, phải luôn biết ơn những người đã giúp đỡ mình.
Chiếc túi ba gang
Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng nọ, có hai anh em nhà kia cha mẹ mất sớm để lại hai anh em nương tựa nhau mà sống. Người anh là một người tham lam, keo kiệt; còn người em thì lại hiền lành, chăm chỉ.
Khi cả hai anh em lập gia đình, vợ chồng người anh tham lam chiếm hết nhà cửa ruộng vườn, chỉ chia cho người em một túp lều lụp xụp cùng một mảnh vườn nhỏ có cây khế ngọt. Người em vốn có bản tính hiền lành nên không hề than vãn, hai vợ chồng cùng nhau làm lụng nuôi sống bản thân.
Cũng kể từ ngày đó người anh không lui tới nhà người em nữa. Nuôi trồng không bao lâu thì cây khế trong vườn ra quả sum suê, quả nào quả nấy chín vàng, ngọt lịm. Người em mừng thầm, nghĩ bụng sẽ hái ra chợ bán để kiếm chút tiền đong gạo.
Một hôm, có một con chim lạ rất lớn, từ đâu bay tới đậu trên cây khế, ngày nào cũng ăn hết quả này đến quả khác. Người em thấy thế sót ruột lắm, bèn mang củi ra định đốt lửa xua chim.
Người em vừa gõ nhẹ củi, vừa than thở:
Chim ơi! Chim ăn hết khế của ta rồi, năm nay vợ chồng ta lấy gì mà ăn đây?
Con chim lạ ngừng ăn, cất tiếng nói rành rọt:
Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng.
Người em nghe chim nói thì lấy làm lạ, nhưng người chồng vẫn bảo người vợ may một cái túi ba gang như chim nói.
Chim thần trả vàng
Sáng hôm sau, chim lại bay đến, bảo người em leo lên lưng chim và còng bay đi đến nơi lấy vàng. Người em ôm chặt lấy cổ chim. Chim cất cánh bay vút qua biển lớn, qua bao nhiêu là non xanh nước biếc rồi hạ cánh xuống một hòn đảo toàn đá quý và vàng bạc châu báu, lấp lánh như sao trời.
Chim bảo người em:
Ngươi cứ lấy cho đầy túi rồi ta sẽ đưa về.
Người em nhớ lời chim dặn, chỉ lấy vừa đủ số vàng cho đầy cái túi ba gang, rồi leo lên lưng chim bay trở về.
Nhờ số vàng đó, vợ chồng người em trở nên giàu có, cất nhà cao cửa rộng, sắm sửa ruộng vườn, nhưng vẫn giữ được lòng hiền lành, luôn giúp đỡ những người nghèo khó trong làng nên cả làng ai cũng yêu quý người em.
Sự tham lam của người anh
Không bao lâu thông tin người em trở nên giàu có đã đến tai người anh. Thấy em mình giàu có lạ thường hắn liền mượn cớ sang thăm và gặng hỏi. Người em thật thà kể hết mọi chuyện, từ cây khế, con chim cho đến lời chim dặn “Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng.”
Nghe xong người anh liền nổi lòng tham, nằng nặc đòi đổi nhà cửa, ruộng vườn giàu có của mình lấy túp lều lụp xụp và cây khế của người em. Người em vốn hiền lành nên cũng chiều theo ý anh.
Từ đó vợ chồng người anh đã đổi sang sống tại túp lều trên mảnh vườn nhỏ và trông đợi con chim lạ bay đến ăn khế. Không lâu sau, cây khế lại ra quả. Con chim lạ lại bay đến ăn. Người anh mừng rỡ, cũng giả bộ than thở:
Chim ơi! Chim ăn hết khế của ta rồi, năm nay vợ chồng ta lấy gì mà ăn đây?
Chim cũng đáp lại y hệt như xưa:
Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng.
Người anh mừng như bắt được vàng, nghĩ bụng: “Chim nói mang túi ba gang, ta phải may túi mười hai gang mới đựng được nhiều vàng.” Hắn liền vội vàng sai vợ may ngay một cái túi thật to, dài đến mười hai gang.
Sáng hôm sau, chim thần đưa người anh ra đảo vàng. Thấy vàng bạc châu báu lấp lánh, người anh tham lam cố nhét đầy vàng vào cái túi mười hai gang rồi còn nhét thêm vào cả ống tay áo, ống quần.
Quả báo của sự tham lam
Khi trở về, chim cõng nặng quá, bay lảo đảo. Ra đến giữa biển, một cơn gió mạnh ập đến. Sức nặng của vàng quá lớn, chim không thể giữ được thăng bằng, nghiêng cánh. Người anh tham lam cùng túi vàng quá khổ bị rơi xuống biển sâu, và bị sóng nước nhấn chìm.
Người em biết chuyện, vô cùng thương xót nhưng không làm gì được. Vợ chồng người em vẫn giữ lòng nhân đức, sống hạnh phúc với nhau trọn đời.
Xem thêm: