Sự tích cây dừa không những nói về biểu tượng của quê hương mà còn kể về lòng hiếu thảo bất diệt của con cái đối với cha mẹ. Đặc biệt là sự thanh cao trong nghịch cảnh, dù ống trong nghèo khó và bị kẻ giàu ức hiếp, cô gái vẫn giữ trọn lời dặn “Nghèo cho sạch, rách cho thơm”.
Cánh cò lặn lội trong bão giông
Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng nghèo xơ xác, có hai mẹ con nương tựa vào nhau mà sống. Vì người chồng mất sớm nên người mẹ một mình tần tảo nuôi con gái khôn lớn. Cô con gái càng lớn càng xinh đẹp, nết na, đôi mắt trong veo như nước hồ thu và mái tóc dài mượt mà như dòng suối nhỏ.
Thế nhưng, làm lụng cả nửa đời người cái nghèo vẫn cứ bám riết lấy họ như hình với bóng. Năm ấy, thiên tai ập xuống, nắng hạn nung cháy cả đồng ruộng, cỏ cây héo rũ. Người mẹ già đổ bệnh triền miên, trong nhà không còn lấy một hạt gạo để nấu bát cháo loãng.
Sự đánh đổi đắng cay
Thấy mẹ thoi thóp, cô gái đánh bạo đến gõ cửa nhà tên địa chủ giàu có nhất vùng. Hắn vốn là kẻ lòng lang dạ thú, thấy cô gái xinh đẹp liền nảy sinh ý đồ đen tối. Hắn cười nham hiểm nói với cô bé:
Được thôi, ta sẽ cho em mượn một thúng gạo. Nhưng hạn trong ba tháng, nếu không trả đủ, em phải về đây làm người hầu cho ta suốt đời!
Cô gái nén nước mắt, đội thúng gạo về. Cô biết mình đang bước vào một cái bẫy, nhưng nhìn mẹ đang khát sữa, đói lòng, cô chẳng còn cách nào khác. Bát cháo cuối cùng ấy, người mẹ ăn trong nước mắt, bà run rẩy dặn con:
Nghèo cho sạch, rách cho thơm con ạ… Dù có làm thuê mướn khổ cực, cũng phải giữ lấy cái tâm trong sáng.
Nỗi đau chồng chất nỗi đau
Chẳng bao lâu sau, người mẹ qua đời. Cô gái khóc cạn nước mắt bên nấm mồ đất mới. Món nợ gạo thì như tảng đá đè nặng lên vai, mà thời hạn ba tháng thì trôi qua nhanh như cái chớp mắt. Tên địa chủ cho người đến đòi người, cô gái đau đớn gom góp chút tài sản ít ỏi cuối cùng đưa cho chúng, xin khất nợ để hoàn thành đạo hiếu, chịu tang mẹ xong sẽ sang hầu hạ.
Nhưng vì lao lực, đau buồn và đói khát, cô gái hiếu thảo ấy cũng đã trút hơi thở cuối cùng ngay bên cạnh mộ mẹ mình trước khi thời hạn trôi qua.
Sự hồi sinh kỳ diệu
Nhiều năm sau, từ chính nơi cô gái nằm xuống, người ta thấy mọc lên một loài cây lạ. Thân cây vươn cao, thẳng tắp như dáng hình thanh mảnh của cô gái. Những tàu lá xanh mướt, xòe rộng và đung đưa trong gió như mái tóc dài óng ả mềm mượt ngày nào. Những bẹ lá ôm lấy thân cây cứng cáp giống như chiếc mũi thanh tú của cô.Kỳ lạ nhất là quả của nó. Lớp vỏ bên ngoài cứng cáp để bảo vệ sự tinh khiết bên trong. Khi bổ ra, dòng nước mát lành, trong vắt và ngọt lịm chảy ra, tựa như tấm lòng thơm thảo, thủy chung và tiết hạnh của cô gái nghèo. Người đời yêu quý gọi đó là Cây Dừa.
Xem thêm:
