Hồn Trương Ba, da hàng thịt khẳng định giá trị sống trọn vẹn, đấu tranh chống lại sự tha hóa do ham muốn tầm thường và cảnh báo về bi kịch sống vay mượn, “bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo”.
Cuộc gặp gỡ với thần Đế Thích
Ngày xưa, có một chàng trai tên là Trương Ba, tuổi đời còn trẻ nhưng trí tuệ phi thường, đặc biệt là tài điều binh khiển tướng trên bàn cờ. Nước cờ của chàng ảo diệu đến mức danh tiếng vang xa vạn dặm, vượt qua biên thùy sang tận phương Bắc.
Một ngày nọ, Kỵ Như là đệ nhất cao thủ cờ vây nước Trung Hoa lặn lội sang Nam tìm Trương Ba để tỉ thí. Cuộc đấu trí diễn ra nghẹt thở, hai bên giằng co đến ván thứ ba. Trong cơn say chiến thắng, Trương Ba buông lời ngạo mạn:
Nước cờ này, dù có Đế Thích hạ phàm cũng đừng hòng hóa giải!
Lời nói phạm thượng ấy vang thấu đến tai các vị thần trên trời. Thần Đế Thích là vị tiên cờ trên thiên đình vì hiếu kỳ lẫn chút tự ái, đã cưỡi mây xuống trần xem thử. Thần hóa thân thành một ông cụ tóc trắng như sương, lặng lẽ ngồi cạnh bàn cờ. Chỉ bằng vài đường chỉ điểm tinh vi cho Kỵ Như, thần đã khiến Trương Ba rơi vào thế khó. Thấy ông cụ râu tóc trắng xóa, mặt mũi không giống người trần nhận ra tiên khí toát ra từ cụ già, Trương Ba chợt hiểu cúi đầu bái lạy:
Ngài hẳn là Đế Thích đây rồi, phàm nhân là người trần mắt thịt không biết, xin thứ lỗi.
Trương Ba giữ Đế Thích lại mua rượu, giết gà chiêu đãi nồng nhiệt. Cảm mến tài năng và tấm chân thành của chàng trai trẻ, Đế Thích tặng chàng một bó nhang thần và dặn:
Khi nào cần ta, hãy đốt một cây, ta sẽ xuống.
Nói xong thần cưỡi mây bay ngay về trời. Kể từ đó Trương Ba thỉnh thoảng lại dọn cỗ mời Đế thích xuống chơi. Hai bên vui vẻ đánh cờ cùng nhau thân thiết như tri kỷ.
Sự hồi sinh kỳ quái
Thế sự khôn lường, Trương Ba đương lúc sung sức thì bỗng nhiên đổ bệnh rồi qua đời đột ngột. Một tháng sau, trong lúc dọn dẹp nhà cửa, người vợ tội nghiệp vô tình thấy bó nhang cũ giắt trên mái nhà. Nghĩ là nhang của chồng để lại, chị thắp lên bàn thờ khấn nguyện.
Khói hương nghi ngút dẫn lối cho Đế Thích hạ phàm. Nghe tin bạn cờ đã mất từ lâu, vị thần đau xót trách móc:
Sao không gọi ta sớm hơn! Nay thể xác đã hóa bụi cát, làm sao hoàn hồn?
Trông thấy nỗi khổ đau của người vợ và không đành lòng để mất một bạn cờ tri kỷ, Đế Thích bấm quẻ rồi hỏi:
Trong vùng này có ai vừa mới nhắm mắt hay không?
Nghe tin anh hàng thịt đầu xóm vừa tắt thở hôm qua, Đế Thích lập tức thi triển phép đưa linh hồn thanh tao của Trương Ba nhập vào thân xác vạm vỡ của người hàng thịt.
Hồn Trương Ba, da hàng thịt
Tại nhà người hàng thịt, khi người thân đang gào khóc chuẩn bị liệm xác, thì cái xác bỗng nhổm dậy, gạt phăng đồ khâm liệm. Nhưng lạ thay, anh ta không nhận ra vợ con mình, mà lại hớt hải chạy thẳng về nhà Trương Ba, ôm chầm lấy người vợ góa phụ mà khóc lóc.
Sự việc gây chấn động cả vùng. Vợ người hàng thịt chạy sang đòi chồng, vợ Trương Ba khăng khăng giữ lại. Một bên giữ “xác”, một bên giữ “hồn”.
Công đường phân xử
Cuộc tranh chấp không hồi kết buộc hai gia đình phải đưa nhau lên công đường cho quan phân xử. Vị quan xử kiện vốn là người mưu trí. Ngài nhìn anh hàng thịt to khỏe nhưng ánh mắt lại toát lên vẻ nho nhã, thâm trầm của kẻ sĩ bèn truyền lệnh:
Nếu ngươi là hàng thịt, hãy cầm dao mổ con lợn này cho ta xem!
Kẻ đang mang thân xác ấy run rẩy, lúng túng nhìn con lợn, đôi bàn tay vốn chỉ quen cầm quân cờ giờ đây không biết cầm dao sao cho đúng. Quan lại phán:
Nếu ngươi là Trương Ba, hãy tiếp mấy ván cờ với các cao thủ trong vùng.
Vừa chạm vào quân cờ, đôi tay vụng về ấy bỗng trở nên linh hoạt lạ thường. Những nước cờ điêu luyện, biến hóa khôn lường khiến các đại sư đều phải ngả mũ thán phục.
Viên quan lấy làm khó xử vì hồn người này lại ở trong xác người kia, mới gọi vợ Trương Ba hỏi nhỏ xem trong khi chồng thị còn sống có làm điều gì đặc biệt không. Vợ Trương Ba thật tình kể lại việc Đế Thích xuống đánh cờ, có hứa lúc nào muốn gặp ngày thì hãy thắp 1 nén nhang gọi ông sẽ xuống ngay, nhưng thị đã quên đi, đến khi xác chồng chết đã nát thịt rồi mới nhớ gọi đến, may có người bán thịt mới chết, Thần Đế Thích mới đưa hồn của Trương Ba nhập vào xác người bán thịt.
Nghe vậy viên quan đòi hỏi riêng người bán thịt, quan hỏi có biết Đế Thích không, anh ta trả lời giống y như vợ Trương Ba nói, nên được xử rằng: “Ban ngày sẽ trở thành anh hàng thịt, tối sẽ trở thành Trương Ba.”
Nỗi đau của sự “Sống nhờ”
Sau thời gian sống ở thân xác của hàng thịt, Trương Ba không giữ được nét thanh tao ngày xưa, ông bị tiêm nhiễm nhiều thói hư tật xấu, cùng với nhu cầu vốn trước kia rất xa lạ đối với ông. Khó khăn như ập đến với ông, phiền toái nhất có thể là việc vợ của da hàng thịt đòi hỏi ông phải là người đàn ông thật sự, con trai của Trương Ba ngày càng coi thường bố, gia đình ông thì ngày càng xa cách. Trương Ba đau khổ vô cùng trước nghịch cảnh sống nhờ thể xác này.
Cái chết bảo vệ linh hồn của chính mình
Cuối cùng, không thể chịu nổi nữa, không muốn tâm hồn vốn cao khiết của ông bị thay đổi nữa, Trương Ba yêu cầu trả thân xác lại cho hàng thịt nên ông đã chọn cái chết để bảo vệ lấy linh hồn thanh cao giản dị của mình.
Xem thêm: