Truyện cổ tích Việt Nam Cóc kiện trời lấy hình ảnh các động vật nhỏ đặc biệt là chú Cóc tía đến kiện Ngọc Hoàng để dạy ta bài học về tinh thần đoàn kết và trí tuệ trong đấu tranh, đồng thời là biểu hiện cho khát vọng dân chủ, công bằng và quyền được sống của người Việt Nam.
Cóc cùng các bạn đi kiện trời
Ngày xửa ngày xưa, Ngọc Hoàng cai quản mọi việc của đất trời. Ông giao cho thần Mưa chịu trách nhiệm làm mưa cho vạn vật, gồm cỏ cây, động vật, chim chóc.
Nhưng, suốt ba năm trời không một giọt mưa. Đất đai nứt nẻ, cây cỏ héo khô, muôn loài khát nước nằm chờ chết. Ai nấy đều than thở, tuyệt vọng, chỉ có chú Cóc Tía bé nhỏ là gan dạ quyết tâm lên kiện Trời.
Cóc ngắt một chiếc lá khoai môn đội lên đầu che nắng rồi bắt đầu lên đường. Dọc đường đi, Cóc gặp các bạn: Cua, Gấu, Cọp, Ong, và cuối cùng là Cáo. Nghe Cóc kể sự tình và nói ý định lên kiện Trời, tất cả đều xin theo.
Sáu con vật đi mãi đi mãi, cuối cùng cũng đến được cổng nhà trời. Trước cổng nhà trời có một cái trống rất to. Theo tục lệ ở dân gian nếu có việc oan ức chỉ cần đánh trống kêu oan, Ngọc Hoàng sẽ ra giải quyết.
Nhìn thấy cổng trời oai nghiêm các bạn Cua, Gấu, Cọp, Cáo và Ong đều thấy sợ hãi. Chỉ có Cóc là không. Lúc này Cóc phân công nhiệm vụ: Cua chui vào chum nước, Ong núp sau cánh cửa, Cáo đứng nấp bên trái của Cóc, Gấu bên phải của Cóc, Cọp thì phía sau Cóc.
Cóc và các bạn náo loạn thiên đình
Lên đến cửa Thiên đình, Cóc thấy có một cái trống to và một cái chum nước. Cóc bảo các bạn ẩn nấp rồi nhảy lên mặt trống đánh ba hồi trống “thùng thùng thùng” vang như sấm động.
Ngọc Hoàng nghe tiếng trống, sai Thiên thần ra xem. Thấy con Cóc bé tí xấu xí, Thiên thần vào tâu:
Thưa Ngọc Hoàng, kẻ dám cả gan đánh trống ầm ĩ nhà trời là một con Cóc bé tí, thần hỏi nó đi đâu, nó nói lên Ngọc Hoàng để kiện.
Ngọc Hoàng nổi giận, sai bầy Gà trời ra mổ Cóc. Đàn Gà vừa bay đến, Cóc ra hiệu. Cáo từ bụi rậm xông ra, vồ chết cả đàn Gà.
Ngọc Hoàng tức giận, sai Chó trời ra bắt Cáo. Chó vừa chạy ra cửa, Cóc lại ra hiệu. Gấu từ sau lưng Cáo xông tới, quật chó chết tươi.
Cóc lại tiếp đánh trống đánh thức Ngọc Hoàng. Ngọc Hoàng càng giận dữ, sai Thiên Lôi mang búa Sét ra trị cả bọn. Thiên Lôi hùng hổ cầm búa chạy ra, mặt đằng đằng sát khí. Cóc lại ra hiệu. Ong ở sau cánh cửa bay ra, đốt túi bụi vào mặt và mũi Thiên Lôi.
Thiên Lôi bị đốt đau quá, vứt cả búa Sét, nhảy ùm vào chum nước để trốn. Nào ngờ, Cua ở dưới đáy chum giơ càng ra kẹp khiến Thiên Lôi kêu la inh ỏi.
Thiên lôi định tìm đường chạy trống thì Cóc tía ra lệnh cho Cọp ở phía sau bước ra. Ngọc Hoàng thấy tình thế nguy cấp, đổi giận làm lành, vội vàng sai Thiên thần ra mời Cóc vào.
Ngọc Hoàng hỏi Cóc:
Này chú Cóc kia, có chuyện gì mà nhà ngươi và các bạn nhà ngươi lên đây làm náo loạn cả Thiên đình vậy? Nói cho ta xem!
Cóc tâu:
Thưa Ngọc Hoàng, đã ba năm nay ở dưới trần gian hạn hán kéo dài, không một giọt mưa. Ruộng đồng nứt nẻ, cây cỏ chết khô, muôn loài thoi thóp nằm chờ chết hết rồi. Ngọc Hoàng không thương xót đến chúng con, không làm mưa cứu muôn loài!
Ngọc Hoàng cho gọi thần mưa đến mới biết thần Mưa mãi rong chơi nên quên nhiệm vụ và không làm mưa cho nhân gian liền bị Ngọc Hoàng trách mắng. Thần mưa vội sai các con rồng phun nước xuống đất.
Ngọc Hoàng tiễn Cóc và các bạn ra về Cóc gật gù thưa:
Muôn tâu Ngọc Hoàng, trần gian được một trận mưa cứu khát thì còn gì bằng nữa! Anh em tôi vô cùng đội ơn Ngọc Hoàng. Nhưng nếu ở hạ giới mà hễ bị hạn hán là bọn anh em chúng tôi lại lên đây kêu với Ngọc Hoàng đấy!
Nghe Cóc hẹn lại lên Thiên đình, Ngọc Hoàng hoảng hồn rối rít lắc đầu xua tay:
Từ nay về sau, nếu dưới trần gian cần mưa, cậu Cóc cứ nghiến răng báo cho ta biết, ta sẽ cho mưa xuống ngay lập tức!
Dân gian thoát khỏi hạn hán
Cóc và các bạn đắc thắng kéo quân về. Về đến hạ giới, nước đã chảy lênh láng khắp nơi, cây cối lại xanh tươi, muôn loài vui mừng chào đón đoàn quân chiến thắng.
Từ đó về sau, hễ Cóc nghiến răng là trời sắp mưa. Trong dân gian có câu hát:
Con cóc là cậu ông Trời, Hễ ai đánh cóc thì Trời đánh cho.